Badania dotyczące skuteczności psychoterapii pokazują, że przeciętnie osoba, korzystająca z psychoterapii czuje się lepiej, niż 80% osób, które z niej nie korzystały.

***

Carl G. Jung w jednej ze swoich rozpraw, ujmuje relacje między świadomością i nieświadomością następująco: „Nieświadomość nie jest demonicznym potworem, lecz istotą naturalną; rozpatrywana z perspektywy moralnej, estetycznej czy intelektualnej jest ona czymś neutralnym. Niebezpieczna staje się dopiero wtedy, gdy nasze świadome nastawienie wobec niej jest beznadziejnie błędne. Im silniej wypieramy treści nieświadome, tym bardziej wzrasta niebezpieczeństwo grożące nam ze strony nieświadomości. Za to w chwili, gdy pacjent zaczyna asymilować treści nieświadome, niebezpieczeństwo to maleje. W miarę postępowania asymilacji ustaje zjawisko rozszczepiania osobowości, wywołujące stany lękowe rozdzielenie dziennej i nocnej strony psyche. To, czego obawia się mój krytyk – zawładnięcie świadomości przez nieświadomość – ma miejsce właśnie wtedy, gdy uniemożliwia się nieświadomości koegzystencję, wypierając treści nieświadome, błędnie je interpretując i pozbawiając je wartości.”

W świetle współczesnej psychologii i wyników wielu szczegółowych badań nad spostrzeganiem, pamięcią, myśleniem, procesami językowymi itp. jest czymś oczywistym, że ogromna część naszego funkcjonowania nie tylko biologicznego ale również poznawczego przebiega poza naszą świadomością. Istnieje też wiele dowodów na to, że bodźce niekontrolowane przez świadomość wpływają na nasze zachowanie. Tak więc człowiek w świetle dzisiejszej wiedzy wydaje się być istotą świadomą i nieświadomą jednocześnie. Przy czym oba te stany mogą w różnym stopniu dotyczyć różnych aspektów nas samych. Możemy być świadomi lub nieświadomi motywów swojego postępowania,  tego co robimy i jak to robimy oraz tego jakie to ma czy będzie miało konsekwencje dla nas czy dla innych osób.

Teoria nieświadomości w psychologii i rozważania nad jej znaczeniem dla funkcjonowania człowieka ma korzenie filozoficzne, jednak w centrum myśli psychologicznej znalazła się głównie za przyczyną Freuda i jego teorii psychoanalitycznej.

Psychologia naukowa początkowo skoncentrowana na poznaniu i badaniu treści świadomości (utożsamianej z rozumem, intelektem, rozumowaniem logicznym i językiem werbalnym) szybko zorientowała się, że odwołując się tylko do świadomości nie można trafnie rozumieć i przewidzieć różnych ludzkich zachowań. Dlatego też  wprowadzenie przez Freuda pojęcia nieświadomości  i opracowana przez niego teoria osobowości była swego rodzaju psychologiczną „rewolucją kopernikańską”.

Temat świadomości i nieświadomości oraz związanych z tym granic czy też możliwości samopoznania był i jest podejmowany przez największe postacie myśli psychologicznej. Stał się też osią przewodnią wielu teorii osobowości i do dzisiaj nie traci na znaczeniu. To jak różne nurty podejmują temat możliwości poznania samego siebie zależy w dużej mierze od tego jak opisują strukturę osobowości, jak definiują to co świadome i nieświadome, jakie poszczególne elementy osobowości wyodrębniają oraz jak postrzegają relacje i procesy zachodzące pomiędzy tymi strukturami.

Różne kierunki psychologiczne i psychoterapeutyczne wypracowały własne metody docierania do treści nieświadomych oraz poszerzania pola świadomości o te treści przypisując tej aktywności ważną funkcję poznawczą i terapeutyczną.

Analiza swobodnych skojarzeń, fantazji, marzeń sennych, wypowiadanych zdań, pojawiających się myśli były pierwszymi  krokami tej podróży w nieznane. Dzisiaj możemy dotrzeć do nieświadomości korzystając z najróżniejszych dróg.  Wchodząc w odpowiednią przestrzeń, dając sobie czas i uwagę, możemy tworzyć i przyglądać się temu co tworzymy. Możemy stawać się bardziej uważni na sygnały, które wysyła nasze ciało, na to co dzieje się w naszych relacjach, co się wydarza między nami a światem.

Każdy z nas jest inny i każdego może przyciągać inna metoda pracy. Wiele dróg prowadzi do tego samego celu i nie ma tej jedynej i najprawdziwszej.

Badania dotyczące skuteczności psychoterapii pokazują, że przeciętnie osoba, korzystająca z psychoterapii czuje się lepiej, niż 80% osób, które z niej nie korzystały (Lambet i Bergin, 1994; Lambert i Barley, 2002). Co ciekawe zmiany osiągane z pomocą psychoterapii są obserwowalne przy użyciu metod neuroobrazowania (Kumari et al, 2011). Podobnie więc jak medytacja, poznawanie nieświadomego wydaje się rzeczywiście zmieniać funkcjonowanie naszego umysłu.

Ilona Popławska

Artykuły o podobnej tematyce:
Psychoterapia a cierpienie psychiczne