Czy dzieci mogą cierpieć na depresję?

Tak. Wielu dorosłych nie zdaje sobie sprawy, ale szacuje się, że 5 procent dzieci i młodzieży cierpi na  depresję kliniczną.  Do 1980 roku, depresja  nie była  nawet rozpoznawana jako choroba wieku dziecięcego, ale dziś wiadomo, że jest to poważna, ale też uleczalna choroba.

Moje dziecko wydaje się smutne, może  cierpi na depresję?

Niekoniecznie. Twoje dziecko może zwyczajnie przeżywać chwilowe upadki i wzloty  w swoim życiu. Nie martw się, jeśli od czasu do czasu czuje się smutne  lub jeśli jest smutne z konkretnego powodu . Depresja to coś więcej niż tymczasowe zmiany nastroju. Jej oznaki to  poczucie beznadziejności, brak energii i entuzjazmu, które mogą trwać przez kilka tygodni, miesięcy lub (w rzadkich przypadkach) nawet latami.

Jakie są objawy ?

Depresja może przejawiać się w zachowaniu dziecka na wiele sposobów.  Można zauważyć, że Twoje dziecko jest smutne i często płacze lub  nie czerpie radości z  zabawy. Może też wydawać się  drażliwe, nieprzyjemne, złe, lub oporne przez dłuższy czas. Dramatyczne zmiany nastroju także mogą stanowić jeden z objawów. Jeśli Twoje dziecko jest w depresji, może mieć problemy z dogadywaniem się  z rodzeństwem,  członkami rodziny, innymi dziećmi  lub  może być w ogóle  niezainteresowane kontaktami  towarzyskimi.

Inne objawy depresji to brak energii, niezdolność do koncentracji, brak zainteresowania, niskie poczucie własnej wartości, poczucie winy, pesymizm, słabe wyniki w szkole, poczucie beznadziejności i bezradności, częste skargi na fizyczne dolegliwości, takie jak bóle głowy lub bóle brzucha i problemy z  jedzeniem i spaniem.

Jeśli Twoje dziecko jest w depresji, może doświadczać także innych trudności, w tym samym czasie. U dzieci  depresja często idzie w parze z innymi problemami, takimi jak lęk, zaburzenia koncentracji, zaburzenia zachowania, zaburzenia odżywiania lub problemy związane z nadużywaniem substancji psychoaktywnych. To może być trudne, aby stwierdzić, czy zachowanie dziecka wynika z rozwojowych faz, czy coś je martwi.

Ale jeśli dziecko ma którykolwiek z powyższych objawów przez kilka tygodni lub więcej, lub jeśli jego objawy zakłócają jego zdolność do funkcjonowania  w domu, w szkole,  w kontaktach  z przyjaciółmi, należy szukać pomocy. Jeśli myślisz, że dziecko może być w depresji, możesz skorzystać z pomocy  psychologa, psychiatry, lekarza pediatry.

Co powoduje depresję?

Większość ekspertów zgadza się, że depresja spowodowana jest przez kombinację czynników biologicznych i środowiskowych. Wielu ludzi,  którzy doświadczają depresji mają lub mieli w  rodzinie przypadek  depresji lub innej choroby psychicznej. Dziecko, które ma jednego rodzica w depresji ma 25 procent szans na tę chorobę. Jeżeli oboje rodzice mieli problemy z depresją, szansa wzrasta nawet do 75 procent.

Naukowcy nie znają dokładnej przyczyny, ale wiedzą, że depresja jest związana ze zmianami w chemii mózgu. Konkretne zmiany obejmują związki chemiczne zwane neuroprzekaźnikami, które pomagają transportować wiadomości przekaźnikowe z jednej komórki do drugiej. Kiedy następuje spadek niektórych neuroprzekaźników mózg nie funkcjonuje prawidłowo, co prowadzi do depresji i innych form choroby psychicznej.

Przyczyn depresji upatruje sie nie tylko w genach i biologii.  Traumatyczne wydarzenia życiowe, takie jak:  porzucenie, przewlekłe problemy w szkole, trudna przeprowadzka, fizyczna, seksualna lub emocjonalna przemoc czy zaniedbania w domu, szkole, lub ze stronny  innych zaufanych opiekunów – często wywołują depresję. Czasami depresję może powodować rozwód rodziców czy nagła utrata np. śmierć bliskiej osoby lub ukochanego zwierzaka.

Jak leczy się depresję?

Badania wykazały, że psychoterapia  jest bardzo skuteczna i wystarczająca w przypadku leczenia łagodnej i umiarkowanej postaci  depresji. W  cięższych przypadkach depresji lub w przypadkach, kiedy terapia nie wpływa na poprawę samopoczucia doradza się włączenie leków. W terapii dzieci, zwłaszcza młodszych, dobrze sprawdza się terapia „przez zabawę”, ponieważ mogą łatwiej wyrażać się w ten sposób.

Terapia zorientowana na proces dysponuje dobrymi narzędziami do pracy terapeutycznej z dziećmi. Terapeuta dziecka będzie stosował kompleksowe podejście, przeprowadzi wywiad na temat tego jaki wpływ na dziecko ma  rodzina i grupa społeczna, a także poszuka czynników, które mogą przyczyniać się do depresji dziecka. Oprócz terapii  dziecka terapeuta może również zaproponować terapię rodzinną lub terapię  rodzica, czy też  skorzystanie z poradnictwa dla rodziców. W trakcie wywiadu  terapeuta może odkryć dodatkowe zaburzenia u dziecka lub w systemie rodzinnym, takie jak lęk lub zaburzenia odżywiania.

Co z lekami przeciwdepresyjnymi?

Istnieje  wiele obaw przed stosowaniem leków przeciwdepresyjnych u dzieci.  Niektórzy eksperci twierdzą,  że terapia nie pomoże dziecku, które potrzebuje leku na zaburzenia równowagi chemicznej, a inni ostrzegają przed nadużywaniem i niebezpieczeństwem  leków przeciwdepresyjnych.

Eksperci ostrzegają, że  lekarze powinni przepisywać leki przeciwdepresyjne tylko w przypadkach ciągłej, ciężkiej depresji, a nie w leczeniu dzieci cierpiących z powodu bolesnych sytuacjacji, takich jak śmierć kogoś bliskiego, przemocy w rodzinie, konfliktów w domu lub w szkole, czy utraty ważnego związku. W tych przypadkach, zastosowanie  leków może zamaskować prawdziwą przyczynę depresji i nie dać możliwości  skutecznego wyleczenia dziecka.

Jeśli masz obawy związane z przyjmowaniem leków przez dziecko koniecznie zbadaj je i skonsultuj z  lekarzem pediatrą.  Zapytaj, poszukaj  alternatywnych metod leczenia i innych opcji, jeśli wolisz.  Specjaliści podkreślają że nawet gdy lek jest odpowiedni, musi być połączony z terapią. Sam lek nie wyleczy problemu. Dodatkowo dzieci przyjmujące leki antydepresyjne powinny być pod stałym nadzorem lekarza. Depresja może okazać się przewlekła chorobą i dziecko będzie też  potrzebować pomocy, aby rozwinąć swoje umiejętności radzenia sobie ze stresem.

Marta Pociecha