Dla wielu osób święta to wspaniały, wspólny czas z najbliższymi.  Jednak dla wielu innych to trudny okres, wymagający zmierzenia się z różnymi nieprzyjemnymi sytuacjami czy komentarzami. Niektóre zachowania mogą wydawać się tak oczywiste, że często nie mamy siły nawet zaprotestować.

Jeśli święta spędzane z rodziną przyprawiają cię o gęsią skórkę sprawdź, czy przypadkiem niektóre z wymienionych poniżej praktyk nie pojawiają się wokół świątecznego stołu. Sprawdź czy jesteś podatna(y) na działanie świątecznego opresora lub czy przypadkiem sam(a) nie przejawiasz zachowań dla niego charakterystycznych.

Czy któraś z tych sytuacji wydaje ci się znajoma?

Zawstydzanie: za pomocą subtelnych sarkazmów, złośliwości czy ironii. Osoby, które używają tej techniki zwiększają twój  strach, zwątpienie w siebie, w twoje przekonania, wartości. Być może wobec zawstydzania poczułaś(eś) się niewystarczająca(y), niegodna(y), a może masz poczucie,  że ulegasz mimo woli  przekazom i zdaniu innych? Czasami zawstydzanie  wiąże się tylko ze sposobem w jaki osoba patrzy oraz jakim tonem głosu mówi np.:  „tę sukienkę to chyba kupiłaś w lumpeksie”?, „masz nieładny kolor włosów.”

Uwodzenie: osoby, które są uwodzące używają uroku osobistego, pochlebstw, jawnego wspierania  ciebie, aby obniżyć twoją obronę i zdobyć twoje zaufanie. Grają na  potrzebie akceptacji,  bycia cenionym i potrzebnym.  W takiej  sytuacji możesz zostać wykorzystana(y) do sprzątania, gotowania, podawania do stołu, zmywania, podczas gdy “uwodziciel” będzie delektował się dobrym towarzystwem, miłą atmosferą  i jedzeniem.

Granie roli ofiary: osoby takie udają ofiarę okoliczności lub czyjegoś zachowania w celu zdobycia sympatii, wywołania współczucia, a tym samym uzyskania  czegoś, czego  chcą od ciebie, np.: „po tym wszystkim co dla ciebie zrobiłam, mogłabyś mnie częściej odwiedzać.”

Obwinianie: opresorzy, którzy grają rolę ofiary często korzystają z tej taktyki.  Zawsze znajdą motyw, aby obwinić cię za rzekomą agresję wobec nich, abyś czuł(a) się winny(a), czy postawiony(a) w  pozycji defensywnej, np.: „jesteś samolubny”, „myślisz tylko o sobie” .

Wzbudzanie poczucia winy: jedną z ulubionych broni opresora jest manipulacja  sumiennych i obowiązkowych ludzi  poprzez atakowanie ich sumienia, utrzymując ich w samo zwątpieniu, lęku i uległym stanowisku, np.:  „kompletnie nie dbasz o swoją rodzinę”, „ja ciebie zupełnie nie obchodzę” , „jesteś złą córką”.

Ukryte zastraszanie:  czasem opresorzy grożą swoim  ofiarom w postaci  domniemanych lub zawoalowanych gróźb, aby utrzymać ich w niepokoju, obawie i braku mocy, np.: „ zachowując się w ten sposób nigdy nie znajdziesz żony (męża)” , „jeśli będziesz używać takiego języka to nikt cię nie zatrudni.”

Wiedza to potęga. Ciesz się czasem spędzonym ze swoją rodziną i przyjaciółmi, ale nie pozwól, aby świąteczni opresorzy używali którejś z tych taktyk i manipulowali tobą.

Choć święta związane są z dawaniem, warto zadbać o swoje granice, a tym samym o swoje zdrowie fizyczne, emocjonalne i finansowe. Granice można wynosić  mówiąc krótko „nie”, w odpowiedzi  na prośby ludzi o pomoc w szykowaniu świąt, kupowanie drogich prezentów lub odpowiadanie na  świąteczne zaproszenia. Granice mogą być wprowadzone w celu  zmiany lub zakończenia rodzinnej tradycji dawania i pomagania wbrew swojej woli.  Granice mogą być potrzebne do obrony przed negatywnymi komentarzami  tajnych opresorów. W celu osobistej integralności lub wzmocnienia, może będziesz musiał stawić czoła  niedopuszczalnym słowom lub zachowaniom skierowanym do ciebie lub innych.

Jednym z kluczy do efektywnego ustanawiania  granic jest stanowcze postawienie swojej granicy w spokojny, prosty i bezpośredni sposób bez zawstydzania i obwiniania innych (nawet jeśli uważasz, że zasługują na to).

Oto kilka przykładów prostych wyrażeń pomagających stawianiu granic, podczas Świąt:

„Chciałabym gościć cię ponownie  w moim domu, ale będę potrzebowała zrzutki na potrawy i  pomocy w sprzątaniu  później. Mam nadzieję, że zrozumiesz, ale nie mam już tej siły co kiedyś.”

„Jestem zaszczycona, że  chcesz zlecić mi pomoc w sprzątaniu, ale niestety zbyt wiele się dzieje teraz w moim życiu  i muszę oddać ją komuś innemu w tym roku.”

„Tato, rozmawialiśmy o tym wcześniej. Nie jest to wybór stylu życia, to jest to  kim jestem, i mam nadzieję, że pewnego dnia to zaakceptujesz. Ale nie rozmawiajmy o tym teraz. Przejdźmy do innego tematu, aby  nasz spór nie zniszczył świątecznego nastroju i żebyśmy mogli  cieszyć się nawzajem swoim towarzystwem.”

„Wiem, że to wolny kraj i doceniam twoje prawo do własnej  opinii, ale twoje słowa sprawiają, że czuję się  bardzo niewygodnie. Nie chcę  się kłócić i zepsuć  naszego wspólnego czasu,  więc zmieńmy temat.” (Następnie zmień temat)

„Proszę, nie mów tak do mnie. To sprawia, że czuję się niekomfortowo, nawet jeśli masz na myśli  komplement.”

„Proszę, nie dotykaj mnie w ten sposób. Nie chcę być niegrzeczna, ale to jest niewłaściwe i nie czuję się z tym dobrze.”

„Proszę, nie żartuj w ten sposób w obecności dzieci. Mogą to potem powtarzać takie żarty w szkole  i zranić uczucia swoich przyjaciół.”

„Wiem, że robiłem zawsze wszystkim drogie prezenty, odkąd pamiętacie,  ale moja sytuacja finansowa nie pozwala mi tego już robić. Wiem, że to koniec pewnej epoki, ale może to być także początek nowej.”

Jeśli inni nadal będą opierać się stawianym przez ciebie granicom i próbować je przekroczyć, bądź  gotowy, aby w miły sposób powtórzyć odmianę swojego asertywnego stwierdzenia:

„Chciałabym, ale ja naprawdę nie mogę, dziękuję za zrozumienie.”

„Doceniam twoje silne emocje dotyczące polityki, ale czuję, że  najlepiej nie mówić o tym ze względu na chwilę.”

„Tak, rozumiem, że nie sądzisz, że  to jest coś  wielkiego, ale dla mnie to jest, więc dziękuję za poszanowanie mojego życzenia.”

W wielu przypadkach podczas świąt będziesz potrzebować także postawić granicę sobie. Ci z was, którzy rutynowo biorą na siebie zbyt dużą ilość pracy lub odpowiedzialności zamiast znaleźć czas na wypoczynek podczas świąt potrzebują zadbać o własne granice. To zadanie może być trudne, gdyż możecie poczuć się samolubnie, jeśli  postąpicie niezgodne z długoterminową tradycją lub wzorcami rodzinnymi podczas świąt. Często musimy znosić niedopuszczalne zachowanie bliskich, ponieważ nie chcemy, aby inni ludzie pomyśleli o nas źle. Chęć  perfekcjonizmu może  dodać do czasu świątecznego  stresu  i obciążeń. Świętami można się cieszyć bez dokładania sobie dodatkowej pracy i obowiązków.

Zrób w tym roku eksperyment. Daj tylko to, na co  możesz sobie pozwolić zarówno  finansowo i energetycznie. Obniż nieco standardy,  przekaż obowiązki innym, odpuść  kilka drobnych tradycji na korzyść odpoczynku. Możesz ustawić zdrowe granice w święta,  bez psucia klimatu świąt.