Współczucie wobec siebie jest traktowaniem siebie w trudnych chwilach tak jak swojego najlepszego przyjaciela. Według Kristin Neff, która wprowadziła to pojęcie do psychologii inspirując się filozofią buddyjską, współczucie sobie jest reakcją na niepowodzenia, która przejawia się w zdolności i gotowości do przeżywania stanu psychicznego, który współtworzą trzy wymiary:
1) życzliwość i wyrozumiałość wobec siebie;
2) refleksyjność wobec własnych doświadczeń;
3) poczucie wspólnoty doświadczeń z ludźmi.

Współczucie  sobie w chwilach niepowodzeń może  być jednak często mylone z innymi postawami wobec siebie np. z użalaniem się czy litowaniem się nad sobą.

W powszechnym mniemaniu współczucie jest czymś dobrym ale głównie gdy dotyczy innych osób czy istot. Natomiast pozytywnie wartościowaną postawą wobec siebie, jest przede wszystkim postawa samokrytyczna. Jeśli nie obwiniamy i nie karzemy siebie za błędy i trudności, możemy spotkać się z zarzutami, że jesteśmy egoistyczni, egocentryczni, pobłażamy sobie lub po prostu użalamy się nad sobą. Jednak współczucie wobec siebie nie jest tym samym co litowanie się, czy użalanie się nad sobą.

Użalanie się nad sobą jest także postawą wobec siebie w obliczu doświadczanych trudności, stresu i niepowodzeń. Jednak w przeciwieństwie do współczucia sobie, główną jego treścią jest doświadczanie emocji negatywnych, takich jak smutek, żal, czy złość.

Użalanie się jest przede wszystkim ukierunkowane na własną osobę i polega na byciu pochłoniętym przez swoje cierpienie, ale może też być postawą ukierunkowaną na innych, jako poczucie niesprawiedliwości i wrogości do innych osób, które cierpią mniej. Charakterystyczne dla użalania się nad sobą jest nadmierne utożsamianie się z własnym cierpieniem, co jest przeciwieństwem wymiaru refleksyjności.

Poza tym istotną różnicę pomiędzy tymi stanami stanowi fakt, że współczucie wobec siebie zakłada poczucie wspólnoty z ludzkością bez poczucia izolacji. Użalanie się nad sobą połączone jest natomiast z przekonaniem o wyjątkowości swojego cierpienia  i niesprawiedliwości, a tym samym generuje poczucie izolacji. Taka postawa nie pozwala na dostrzeżenie podobieństwa doświadczeń z innymi osobami, ale nasila poczucie osamotnienia i w efekcie pogłębia doświadczenie cierpienia.

I.P.

Artykuły o podobnej tematyce:
Kiedy popełniamy błędy…